Sesja Jubileuszowa z okazji 50-lecia Laboratorium Radiowęglowego w Gliwicach
20 września 2017

W 2017 roku mija 50 lat od czasu uruchomienia Laboratorium Radiowęglowego w Gliwicach, pierwszego w Polsce i jednego z pierwszych na świecie laboratoriów zajmujących się pomiarami radioaktywności izotopu węgla ¹⁴C.

Chęć poznania historii Ziemi i rozwoju cywilizacyjnego człowieka jest czynnikiem wyzwalającym potrzebę interdyscyplinarnej współpracy fizyków, przedstawicieli nauk o Ziemi i nauk historycznych. Jedną z podstawowych metod doświadczalnych towarzyszących takim wysiłkom jest datowanie radiowęglowe umożliwiające określenie wieku bezwzględnego obiektów badań. Metoda ¹⁴C stanowiła fundament dzisiejszego Zakładu Zastosowań Radioizotopów (ZZR) Instytutu Fizyki – CND. Z czasem pojawiły się kolejne naukowe wyzwania, które zaowocowały rozwojem innych metod datowania w ZZR: luminescencyjnej (TL/OSL), ołowiowej ²¹⁰Pb, cezowej ¹³⁷Cs, jak również badaniami składu izotopów stabilnych wodoru, węgla, azotu i tlenu w różnych środowiskach i materiałach.

Prekursorami badań interdyscyplinarnych w Polsce w zakresie zastosowania metod izotopowych w naukach przyrodniczych i historycznych byli prof. dr hab. Włodzimierz Mościcki (1911-1977) – twórca metody radiowęglowej w Polsce i kierunku nauczania fizyka techniczna, prof. dr hab. Mieczysław Pazdur (1946-1995), którego prace zaowocowały rozwojem metody radiowęglowej i innych metod datowania, oraz prof. dr hab. Anna Pazdur, pod której wieloletnim kierownictwem ZZR wzmocnił swoją pozycję naukową realizując wiele projektów międzynarodowych i krajowych oraz uzyskał status Centrum Doskonałości GADAM (Centre of Excellence „Gliwice Absolute DAting Methods Centre”) w Piątym Programie Ramowym Unii Europejskiej.

W Zakładzie Zastosowań Radioizotopów redagowane jest czasopismo „Geochronometria”, którego redaktor naczelną jest prof. dr hab. Anna Pazdur. Czasopismo to jest od 2000 roku wydawane w języku angielskim, a od 2005 roku znajduje się na liście filadelfijskiej. Obecnie jest ono wydawane w systemie Open Access przez wydawnictwo De Gruyter i posiada wskaźnik wpływu IF=2,038 (30 pkt. MNiSW za lata 2013-2016).

Współpraca w wielodyscyplinarnych zespołach badawczych wymaga działań mających na celu ułatwienie komunikacji między naukowcami z różnych dziedzin oraz zrozumienie możliwości i ograniczeń stosowanych metod. Dlatego od wielu lat angażujemy się w organizację krajowych oraz międzynarodowych warsztatów naukowych, prowadzimy wykłady i ćwiczenia praktyczne oraz szkolimy młodych adeptów nauki w specjalistycznych pracach eksperymentalnych. Organizujemy również co trzy lata od 1983 roku międzynarodową konferencję „Methods of Absolute Chronology”, której kolejna XIII edycja odbędzie się w 2019 r.

Od 2015 roku organizujemy corocznie Warsztaty Metod Datowania Bezwzględnego im. Profesora Mieczysława F. Pazdura.